home | nederlands auschwitz comité | holocaust

Persoonsbewijzen Centrale

Eind 1941 gingen mensen die bedreigd werden onderduiken. Toen begon men ook persoonsbewijzen te vervalsen. Joden, verzetsmensen en contractbrekers van de arbeidsinzet liepen grote risico’s met hun eigen persoonsbewijs. Tientallen groepen waren bezig voor hen vervalste documenten te maken. De grootste organisatie was de Persoonsbewijzen Centrale, opgericht in 1942. Leden van deze groep waren ook betrokken bij de aanslag op het Amsterdamse Bevolkingsregister. Deze aanslag was een poging om de persoonsgegevens van Amsterdamse Joden te vernietigen.

Persoonlijk verhaal: van der Veen
Persoonlijk verhaal: Rubinstein en Littmann
Persoonlijk verhaal: Westerweel

1. Na de aanslag op het Bevolkingsregister van Amsterdam, 27 maart 1943
   Onder leiding van Gerrit van der Veen en Willem Arondeus pleegde een groep verzetsmensen een aanslag op het Bevolkingsregister. De Duitse politie wist binnen twee weken de meeste leden van de groep te arresteren.
   Fotograaf onbekend, collectie NIOD, Amsterdam
2. Het door het verzet ontvreemde Bevolkingsregister van Jisp, een kleine plattelandsgemeente in het noorden van Nederland, tijdens de oorlog ingemetseld in een loze ruimte.
   Fotograaf onbekend, collectie NIOD, Amsterdam
3. Nathan(Notto) Notowicz (1911-1968), ondergedoken in het huis van de fotograaf Cas Oorthuys in Amsterdam
   Notowicz werd geboren te Tyczyn in Polen. In 1937 kwam hij uit Düsseldorf naar Amsterdam.
   Hij was musicus en ging werken bij de cabaretgroep Die Pfeffermühle. Notowicz was de leidende figuur in het ‘Tehuis Oosteinde’, dat in 1937 was opgericht als opvangcentrum voor jonge Joodse vluchtelingen uit Duitsland. In de oorlog kwam in het Tehuis een verzetsgroep samen, waar zich ook Nederlandse Joden bij aansloten. De groep verzorgde vanaf het begin van de deportaties onderduikplaatsen en persoonsbewijzen en hielp Joden ontsnappen uit de Hollandsche Schouwburg.
   Foto Cas Oorthuys, collectie NFM, Rotterdam